Aios onder druk

13 februari 2018

Promoveren, profileren, jezelf in de kijker spelen om kans te maken op de baan die jij graag wil. De huidige generatie aios gaat volgens Irma Scholten, aios gynaecologie en bestuurslid De Jonge Specialist, gebukt onder een forse druk. Wie die hoge eisen stelt? ‘De markt, de arbeidsmarkt. Al leg je die druk vooral jezelf op. En elkaar, je maakt elkaar gek.’

In een interview met Arts en Auto vertelt Scholten openlijk over haar eigen ervaringen: ‘Op een bepaald moment dacht ik: hoe brei ik dit allemaal rond? Hoe houd ik iedereen tevreden? Het werd te veel. Want je bent niet alleen maar aan het werk. Je moet elke dag een leerdoel stellen. Elke dag groeien.’

Volgens Scholten móeten aios zich tegenwoordig profileren. ‘Dat begint steeds eerder. Ik ben mentor van twaalf eerstejaars geneeskunde, die zijn allemaal decentraal binnengekomen. Die hebben dus op hun achttiende al voor het eerst hun kop boven het maaiveld uitgestoken. En zij zeggen al: alleen je opleiding doen is niet genoeg. Dat vind ik wel zorgwekkend, zeker als je kijkt naar hoeveel geneeskundestudenten kampen met een burn-out of burn-outverschijnselen hebben. Er wordt weleens gezegd: voor deze generatie is arts zijn geen roeping maar een beroep. Ik ben ervan overtuigd dat het wel een roeping is. Je begint vanuit idealisme, alleen is het soms moeilijk om dat vol te houden. Vroeger was de traditionele medisch specialist man; de vrouw regelde thuis alles. Tegenwoordig accepteert je omgeving niet meer dat je alleen dokter bent.’

Opleiden los van productie

Scholten prijst zich gelukkig dat zij van haar opleiders de vrijheid krijgt om zelf richting te geven aan haar opleiding. ‘Competentiegericht opleiden en individualisering is het ideaalbeeld, maar is nog niet in elk specialisme en niet in elk ziekenhuis aan de orde. Er komen minder opleidingsplekken. Daar pleiten we als DJS ook voor, om te voorkomen dat we opleiden voor werkloosheid. Maar het heeft wel zijn weerslag op de werkvloer. Er zijn minder aios, maar er moeten wel net zo veel spreekuren worden gedraaid. Dat is een organisatorisch probleem, maar wat je ziet, is dat aios daardoor poli blijven doen, ook als ze dat allang onder de knie hebben. De opleiding zou los moeten staan van productie.’

Reële uitstroomeisen

Met het individualiseren van de opleiding, wordt ook de duur van de opleiding op de individuele aios afgestemd, afhankelijk van verworven competenties. Scholten benut echter het liefst de hele opleidingstijd. ‘De opleiding moet korter, maar de dokter moet steeds meer kunnen. De afgelopen jaren zijn er competenties bijgekomen, zoals samenwerken, organiseren en maatschappelijk handelen. En medisch inhoudelijk kan er steeds meer. Omdat er bijvoorbeeld met medicatie veel meer kan, worden bepaalde indicaties, zoals in mijn vak het verwijderen van een baarmoeder, minder vaak gesteld. Zo’n operatie zie je dus veel minder dan vroeger, maar toch krijg je na de opleiding te horen: kun jij die operatie niet uitvoeren? Ik denk dat duidelijker bedacht moet worden wat reële uitstroomeisen van een opleiding zijn.’

Innovatieprofiel

Eén van de onderwerpen die in hoog tempo op aios en specialisten afkomt, is innovatie. Scholten is kartrekker van een gezamenlijke projectgroep van De Jonge Specialist en de Federatie Medisch Specialisten die als doel heeft een innovatieprofiel toe te voegen aan alle opleidingsplannen. ‘Het ziekenhuis komt steeds verder van de buitenwereld af te staan. De afstand tussen dokter en patiënt wordt steeds groter. Patiënten gebruiken allerlei gezondheidsapps en vragen zich af: moet ik hiervoor nog langskomen? De dokter kan niet achterblijven. De dokter hoeft niet op de hoogte te zijn van de laatste technologische ontwikkelingen, maar heeft wel handvatten nodig om te kunnen bepalen of iets geschikt is, of iets meerwaarde heeft en wat ervoor nodig is om te implementeren of te gebruiken.’

Ook interessant

Medische Vervolgopleidingen