'Opleiden is maatwerk leveren'

13 februari 2018

Van de strenge, vaderlijke professor die weleens een tik uitdeelde, naar coachende manager die samen met de aios talenten ontdekt. Het vak van opleider is de afgelopen twintig jaar fors veranderd. In het magazine van Arts en Auto vertellen uroloog Michael van Balken en internist-nefroloog Watske Smit hoe zij destijds opgeleid zijn én wat zij nu als opleider anders doen. ‘De een temper ik, de ander heeft een trap onder de kont nodig en weer een ander laat ik heel vrij.’

Volgens Van Balken heeft het klassieke meester-gezelmodel plaatsgemaakt voor een model waarbij de nadruk ligt op competentiegericht opleiden en individualisering. ‘In mijn tijd was je als aios volstrekt niet vrij. Zó moest het en deed je dat niet, dan was het fout. Ruimte voor discussie en eigen ideeën was er niet. Nu laat je een aios zo vrij mogelijk. Je schept voorwaarden en je stelt grenzen. Ze moeten aan minimumvoorwaarden voldoen, maar ze maken zelf hun opleiding.’

Personaliseren

Daarbij heeft de opleider een andere rol dan vroeger, maar zeker niet minder belangrijk. Smit: ‘Je hebt een coachende rol. Ik kijk samen met een aios naar diens behoeften, wat hij of zij wil. Vervolgens personaliseren we de opleiding. Heeft iemand interesse in management, dan laten we diegene bijvoorbeeld meelopen met het ziekenhuisbestuur. We bieden uitdaging. Al moet je soms ook iemand afremmen, zoals de aios die er in zijn eerste jaar al wetenschap naast wil doen, maar nog geen goede dokter is.’

Zelf problemen oplossen

Onderwijskundige Beatrijs de Leede merkt op de werkvloer en in de trainingen die ze geeft dat veel opleiders het lastig vinden om aios vrij te laten, vooral wanneer het minder goed gaat. ‘Dan hebben ze de neiging de problemen voor de aios op te lossen. Dat is natuurlijk hun vak: zorgen voor mensen. Maar een aios heeft een universitaire studie gevolgd, is vaak ruim in de dertig, heeft meestal al een aantal jaren werkervaring en moet dus in staat zijn, met de opleider als klankbord, zelf problemen op te lossen. Zo ontwikkelen ze een eigen stijl en komen ze erachter welke oplossingen bij hen passen.’

Generatieverschil

Toch lijkt deze generatie aios minder geneigd om zelf problemen op te lossen. Van Balken: ‘Als je in mijn tijd een keer ziek was, dan loste je dat onderling op. Maar als een aios nu niet kan komen, dan is dat niet zijn of haar probleem, maar óns probleem.’ Volgens De Leede komt dat doordat de aios van nu altijd de wind mee gehad hebben: “Ik wil niet zeggen dat ze niet hard moeten werken tijdens de opleiding, maar ze zijn opgegroeid in welvaart. Alles mocht, alles kon. Er zijn jonge klaren die klagen: heb ik zo lang gestudeerd en nu heb ik geen baan. Maar de meesten kunnen wel een baan krijgen, alleen niet direct vast of ze moeten reizen of verhuizen en dat is lastig met een werkende partner. Dat is wel een generatieverschil; de opleiders van nu trokken als jonge klaren het hele land door op zoek naar werk.’

Ook interessant

Medische Vervolgopleidingen